Has altın tanımı
Has altın, içinde başka metal bulunmayan saf altın'dır. 24 ayardır ve milyem değeri 999'dur (binde 999 oranında saf altın). 1 gram has altın = 1 gram saf altın.
Pratikte kuyumcular her ürünü "kaç gram has altın içeriyor" mantığıyla takip ederler. Çünkü altının değeri TL ile değil, içerdiği saf altın gramıyla ölçülür. Fiyat değişse de gram has değişmez.
Milyem ve ayar nedir?
Milyem, binde altın oranıdır. Ayar ise 24'te kaç payın altın olduğudur. İkisi aynı şeyi farklı yöntemle ifade eder.
- 14 ayar ≈ 585 milyem (binde 585 saf altın)
- 18 ayar ≈ 750 milyem
- 22 ayar ≈ 916 milyem
- 24 ayar = 999 milyem (saf, has)
Has altın hesaplama formülü
Bir ürünün gram has değerini bulmak için:
Gram has = Toplam gram × Milyem ÷ 1000
Örnek 1 — 22 ayar bilezik
10 gram 22 ayar bilezik için: 10 × 916 ÷ 1000 = 9.16 gram has.
Örnek 2 — 14 ayar kolye
5 gram 14 ayar kolye için: 5 × 585 ÷ 1000 = 2.925 gram has.
Örnek 3 — 18 ayar pırlanta yüzük (taş hariç)
3.2 gram 18 ayar yüzük için (taş çıkarıldıktan sonra): 3.2 × 750 ÷ 1000 = 2.4 gram has.
Paralel defter mantığı
Kuyumcular hem TL hem gram has bazında bakiye tutar. Buna paralel defter denir:
- TL kasa: günlük nakit akışı, vergi, gider
- Gram has kasa: işletmenin saf altın bakiyesi (varlık)
Modern kuyumcu yazılımları (örneğin Kuyum360 sarrafiye modülü) bu iki defteri otomatik olarak paralel günceller; her satışta TL kasaya nakit, gram has kasasına ürünün has karşılığı işlenir.
Sık yapılan hata: ayarı milyemle karıştırmak
"22 ayar = 22 milyem" değildir. 22 ayar ≈ 916 milyem. Hesaplamayı her zaman milyem üzerinden yapın; ayar sadece kategori adıdır.
Özet
- Has altın = saf altın (24 ayar, 999 milyem).
- Milyem = binde altın oranı.
- Gram has = gram × milyem ÷ 1000.
- Kuyumcular paralel defterle hem TL hem gram has takip eder.
Has altın hesaplaması Kuyum360'ta otomatik.
Ayar gir, milyem otomatik hesaplanır; gram has paralel defter standart sunulur.