Kuyumcuda e-Fatura zorunluluğu 2026 rehberi.

e-Fatura ve e-Arşiv: ikisi farklı şey

e-Fatura, GİB sistemine kayıtlı mükelleflerin birbirine kestiği elektronik faturadır (B2B). e-Arşiv ise mükellef olmayan nihai tüketiciye veya e-Fatura kullanıcısı olmayan müşteriye kesilir (B2C). Kuyumcunun günlük perakende satışlarının büyük kısmı e-Arşiv kapsamındadır.

Kim zorunlu, kim değil?

GİB her yıl yıllık brüt satış hasılatı için eşik açıklar. Eşiği aşan tüm mükellefler e-Fatura'ya geçmek zorundadır. 2026 itibarıyla aktif sarrafiye ve orta-üst perakende kuyumcuların büyük kısmı kapsam içindedir. Eşiği aşmayan küçük mağazalar e-Arşiv kullanmaya devam edebilir.

Ayrıca 5 bin TL ve üzeri nihai tüketici satışları için e-Arşiv fatura zorunludur — bu kuyumcular için neredeyse her satış demektir.

GİB portal vs. özel entegratör

• GİB portal: Bedava, ama her faturayı manuel girmek zorundasınız. Günde 1-2 fatura için yeterli.
• Özel entegratör: ERP'niz ile API üzerinden konuşur. Mağaza yazılımında satış kapanır kapanmaz e-Fatura/e-Arşiv otomatik kesilir, GİB'e iletilir, müşteriye e-posta/SMS gider.

Kuyumcu için kritik fark: özel entegratör, has altın ve milyem bilgisini fatura açıklamasına otomatik basabilir; özel matrah hesabını ürün bazında yapabilir.

Has altın faturasında özel matrah

Kuyumcuda altının saf altın değeri KDV'den istisnadır; KDV sadece işçilik + kâr marjına uygulanır. Buna özel matrah denir.

Örnek: 22 ayar bilezik 10 gram, gram fiyatı 4.500 TL. Toplam 45.000 TL. Satış fiyatı 50.000 TL.
Saf altın değeri (KDV istisnası): 45.000 TL × (916/1000) = 41.220 TL
KDV matrahı (işçilik + kâr): 50.000 − 41.220 = 8.780 TL
KDV (%20): 1.756 TL

e-Fatura'da olması gerekenler

• Ürün gramı ve milyemi (tercihen ayar/milyem ayrı satır)
• Saf altın gramı ve günün gram has fiyatı
• Özel matrah uygulanan tutar ve KDV matrahı ayrı
• Müşteri TC/Vergi numarası (5 bin TL üzeri zorunlu)
• İlgili e-Fatura senaryo türü (Temel, Ticari, İhracat)

Pratik: Kuyum360'ta e-Fatura akışı

Kuyum360 ERP, anlaşmalı özel entegratörler üzerinden e-Fatura ve e-Arşiv'i tek tıkla keser:

1. Mağazada satış kapanır (POS/kasa).
2. Sistem ürünün has altın değerini ve özel matrah ayrımını otomatik hesaplar.
3. e-Fatura/e-Arşiv senaryosu müşteri tipine göre seçilir.
4. GİB'e iletilir; müşteriye e-posta gider.
5. Muhasebe defterine ve paralel has altın defterine aynı anda işlenir.

Sık yapılan hatalar

• Tüm tutarı KDV matrahına yazmak (özel matrahı ihmal etmek)
• 5 bin TL üzeri satışta TC kimlik almamak
• Has altın gramını fatura açıklamasına yazmamak (denetimde sorun)
• İade/iptal senaryolarını kâğıt fatura mantığıyla yönetmek

Özet

• Aktif kuyumcuların çoğu 2026'da e-Fatura veya e-Arşiv kapsamında.
• Hacimliyseniz GİB portalı değil özel entegratör kullanın.
• Has altında özel matrah ayrımı zorunlu — yazılım otomatik yapmıyorsa elle hata kaçınılmaz.
• 5 bin TL üzeri B2C satışta TC numarası alın.