Kuyumcuda taklas: eski altın değişimi.

Taklas nedir?

Taklas, müşterinin elindeki eski/kullanılmış altını kuyumcuya getirip karşılığında yeni bir ürün almasıdır. Türkiye'de düğün takıları, beşibirlik, çeyrek altın, hediye edilmiş bilezik gibi birikim altınlarının yeniden değerlendirilmesi en sık taklas yoluyla olur. Doğru kayıt yapılmazsa fire ve maliyet kontrolü kaybolur, KDV yanlış kesilir.

Üç adımda taklas formülü

1) Gelen has = (eski altın gram) × (eski altın milyem) ÷ 1000
2) Verilen has = (yeni ürün gram) × (yeni ürün milyem) ÷ 1000
3) Net has = Verilen has − Gelen has
4) TL ödeme = Net has × günün gram has fiyatı + işçilik + kâr

Has altın hesabının temeli için has altın nedir ve milyem hesaplama rehberlerini inceleyin.

Uygulamalı örnek

Müşteri 8 gram 14 ayar (585 milyem) eski bilezik getirdi. 10 gram 22 ayar (916 milyem) yeni bir bilezik almak istiyor. Günün gram has fiyatı 4.500 TL.

1. Gelen has: 8 × 0,585 = 4,68 gr has
2. Verilen has: 10 × 0,916 = 9,16 gr has
3. Net has farkı: 9,16 − 4,68 = 4,48 gr has
4. Altın değeri: 4,48 × 4.500 = 20.160 TL
5. İşçilik (örnek 4.000 TL) + kâr marjı (örnek 1.000 TL) = 5.000 TL
6. Müşterinin ödeyeceği fark: 25.160 TL

Defter kaydı: tek satır değil, iki kalem

Taklas işleminin en kritik kuralı: tek satır kayıt yapılmaz. Çünkü iki ayrı altın hareketi vardır:

• Kayıt 1 — Eski altın girişi: 8 gr 14 ayar bilezik → hurda kasa; gram has kasa +4,68 gr.
• Kayıt 2 — Yeni ürün çıkışı: 10 gr 22 ayar bilezik → stok çıkış; gram has kasa −9,16 gr.
• TL kasa: +25.160 TL (müşteri ödemesi).

Bu yapı sarrafiye paralel defter mantığına uygun. Tek satır yazılırsa hurda kasa tutarsız kalır, fire takibi bozulur.

KDV özel matrahı taklasta nasıl uygulanır?

KDV Kanunu'na göre kuyumcuda altının saf altın değeri KDV'den istisnadır. KDV sadece işçilik + kâr + varsa pırlanta-değerli taş üzerinden alınır.

KDV matrahı = Yeni ürün satış fiyatı − (Yeni ürün saf altın gramı × günün gram has fiyatı)

Örneğimizde: yeni bilezik satış fiyatı (taklas farkı) 25.160 TL, saf altın değeri 9,16 × 4.500 = 41.220 TL. Burada altın değeri taklas öncesi tüm bedele bakılarak hesaplanır; müşteriden gelen 4,68 gr has (4,68 × 4.500 = 21.060 TL) düşüldüğünde net müşteri ödemesi 20.160 TL altın değeri + 5.000 TL işçilik+kârdır. KDV matrahı = 5.000 TL; KDV = 5.000 × %20 = 1.000 TL.

Detay için: Kuyumcuda KDV oranı 2026 — özel matrah ve e-Fatura rehberi.

Eski altının milyemi nasıl tespit edilir?

• Damga okuma: 585, 750, 916, 999 gibi rakamlar ürünün milyemini gösterir. Damgasız altın kuşkuyla alınır.
• Mihenk taşı + asit: Klasik yöntem. Hızlı ama tahminseldir; deneyim gerektirir.
• XRF (X-ray florometre) cihazı: Saniyeler içinde milyem belirler, fotoğraf çıktısı verir. Yüksek hacimli sarrafiyede standarttır.

Hatalı milyem tespiti: 14 ayarı 18 ayar sayarsanız 4,68 gr yerine 6,00 gr has gelmiş gibi yazılır → işletme 1,32 gr × günün fiyatı kadar zarar eder. Damga görünmüyor veya şüpheliyse mutlaka asit veya XRF.

Sık yapılan hatalar

• Tek kalem yazmak: "Net 25.160 TL satış" diye tek satır → hurda kasa tutarsız.
• Hurda altını milyemsiz tutmak: Eritme sonrası ne kadar has çıkacağı bilinmez.
• Günün gram has fiyatını yanlış girmek: Tezgâhta "yaklaşık" değer kullanmak; resmi kaynak (IAB, BIST, Kuyumcukem) yerine sözlü rakam.
• KDV'yi tüm satış üzerinden hesaplamak: Saf altın değerine KDV uygulamak müşteriyi haksız vergilendirir, denetimde sorun olur.
• Taklas farkını sadece TL kasa hareketi olarak yazmak: Gram has kasası gerçek varlığı göstermez.

Yazılım taklası nasıl kolaylaştırır?

Manuel hesap hata riski yüksektir. Modern bir sarrafiye yazılımı taklas ekranında:

• Eski altın gramı ve milyemi girilir → has otomatik hesaplanır.
• Yeni ürün stoktan seçilir → has karşılığı çıkar.
• Net has farkı, günün canlı gram has fiyatıyla TL'ye çevrilir.
• İki kalem defter kaydı otomatik atılır (hurda kasa giriş + ürün stok çıkış).
• KDV özel matrahı, e-Fatura'ya doğru olarak yansıtılır.

Kuyum360'ta taklas ekranı tek sayfada bu altı işlemi yapar; tezgâhtaki personel hesap makinesi kullanmaz.

Özet

• Taklas = eski altın girişi + yeni ürün çıkışı.
• Net has = verilen has − gelen has; TL = net has × günün fiyatı + işçilik + kâr.
• Defter kaydı iki kalem: hurda kasa giriş, ürün stok çıkış.
• KDV sadece işçilik + kâr + (varsa) değerli taş üzerinden; saf altın istisnadır.
• Damgasız altında XRF veya asit testi şart.